|
|
Acupunctuur
in de gehandicaptenzorg
uitdaging
voor een lange adem
Corine M.J.P. van der Beek, arts
Amsterdam, augustus 2002
|
Voorwoord
In de wandelgangen wordt zo graag gesproken
over de integratie van verstandelijk gehandicapten “als normale mensen” in
onze maatschappij. Een prachtig streven, maar zolang je hen wilt
zien als gewoon of normaal, is dat gedoemd te mislukken. Deze mensen
zijn namelijk bijzonder, buiten-gewoon.
Zij verdienen dan ook een bijzondere behandeling, door mensen die
tijd voor hen hebben, die zich durven verplaatsen in een ander
gevoels - en energie niveau.
Acupunctuur is een vorm van behandeling die mijns inziens past
in deze visie.
Werken in de zorg voor verstandelijk gehandicapten vraagt veel
geduld en begrip, maar vooral ook humor, creativiteit, doorzettingsvermogen
en een enorme hoeveelheid positieve energie om acupunctuur zodanig
te combineren met reguliere zorg dat het bijna normaal lijkt.
In dit kader worden de problematiek, behandeltechnieken en casuïstiek
besproken.
Het vertrouwen in additieve geneeswijzen groeit naarmate men van
de verbazing bekomt dat er zomaar een dokter aanwezig is die dat
ook kan.
Ik beschouw het als een voorrecht om mijn kennis en kunde voor
hen in te zetten.
Inleiding
Waar in onze samenleving mensen in het algemeen
zelf beslissen over een keuze van behandeling, liggen in de medische
zorg binnen
een instelling vele hobbels op het pad en zitten er behoorlijk
wat adders in het gras. Overlegstructuren worden steeds ingewikkelder
naarmate de visie zich uitbreidt dat iedere cliënt zelf moet
kunnen beslissen over wat goed voor hem is (zo niet, dan neemt
een heel team zorgverleners dit graag van hem of haar over).
Acupunctuur begint een plaats te krijgen als
werkzame aanvulling op de reguliere geneeskunde. Steeds vaker
vinden cliënten
hun weg naar additieve behandelingen voor klachten die vanuit de
westerse optiek uitbehandeld zijn. Opvallend daarbij is dat, wanneer
de weg naar additief eenmaal is ingeslagen, westers denkende collegae
gemakkelijker hun scepsis laten vallen. Tenzij er iets fout gaat,
getuige onlangs verschenen artikelen in het Nederlands Tijdschrift
voor Geneeskunde en in verschillende dagbladen.
Natuurlijk is er nog veel weerstand. De Vereniging tegen de Kwakzalverij,
de columns van collega Piet Borst in het NRC laten weinig heel
van de additieve vormen van therapie omdat wetenschappelijke bewijzen
ontbreken. Raakt acupunctuur bij de regulier huisarts zo langzamerhand
bespreekbaar, in ziekenhuizen en in instellingen is dit nog vaak
een taboe.
Zo was acupunctuur in de instelling voor verstandelijk gehandicapten
waar ik anderhalf jaar geleden instapte als reguliere huisarts
een hachelijk avontuur. Een populatie van ca. 450 bewoners van
zeer verschillend niveau, van gedrags- of psychiatrische problemen
tot ernstig meervoudig gehandicapten woont hier in kleine woongroepen
van zes tot acht personen.
Mijn voorganger was mordicus tegen alles wat “alternatief” was,
en door de directie is een decreet opgesteld om dit soort “uitwassen” te
voorkomen. Ondertussen werd door begeleiders en ouders vaak een
alternatieve route bewandeld buiten het wakend oog van de huisarts
om: voetzoolreflex, Bach-bloesems, homeopathie….
Toen ik kort na mijn definitieve aanstelling,
heel voorzichtig een pijnbehandeling met moxa voorstelde bij
een spastisch cliëntje
met hevige pijn door een luxatie van de heup werd dit in stilte
toegejuicht. Toestemming van de directie volgde, zolang het maar
binnen de perken bleef……
In hoofdstuk 1 wordt kort ingegaan op de algemene
problemen die zich voordoen wanneer je multidisciplinair verband
werkt. Hoofdstuk
2 behandelt de verplichtingen en beperkingen die je hebt ten op
zichte van de cliënten die aan jouw zorg zijn toevertrouwd,
gevolgd door de pragmatische mogelijkheden. In hoofdstuk 3 worden
de behandeltechnieken besproken. Hoofdstuk 4 beschrijft casuïstiek,
waarin wellicht niet de meest spectaculaire behandelingen worden
uitgewerkt, maar die een goed beeld geven van de dagelijkse praktijk
in deze instelling.
1. Problematiek
De zorg voor verstandelijk gehandicapten is
een gecompliceerde vorm van zorgverlening. De mogelijkheid van
het zich uitdrukken,
het aangeven van de hulpvraag of de klacht, is bij de meeste cliënten
beperkt of onmogelijk. De vraagstelling komt voornamelijk van (steeds
wisselende) begeleiders. Daardoor is de interpretatie vaak subjectief.
Klachten en gezondheidsproblemen hangen vaak samen met de handicap.
Meer dan in de reguliere zorg ben je in de zorg voor verstandelijk
gehandicapten aangewezen op je zintuigen: kijken, luisteren, voelen,
ruiken. Met meten alleen ben je te beperkt.
Cliënten met een verstandelijke handicap worden multidisciplinair
behandeld; er wordt een zorgplan met zorgdoelen opgesteld door
de cliëntbegeleider in samenspraak met de orthopedagoog, fysiotherapeut,
logopedist, diëtist en arts. De medische behandeling vormt
zodoende slechts een klein onderdeel van het zorgplan. Elke medische
behandeling die van invloed kan zijn op de gestelde zorgdoelen
dient te worden besproken. Het zorgplan wordt eenmaal per jaar
bijgesteld. Bij acute interventies is uiteraard eerder overleg
in kleiner verband mogelijk.
Het is een boeiende constatering dat de meeste
medische handelingen als noodzakelijk worden gezien. Echter,
wanneer acupunctuur ter
sprake komt, is uitgebreid overleg onoverkomelijk. Zo dreigde onlangs
een opmerking mijnerzijds, dat ik bij een cliënt naast moxa
ook naalden wilde gaan gebruiken, te leiden tot uitstel van verdere
behandeling, omdat dit eerst in een multidisciplinair overleg zou
moeten worden besproken. Gelukkig was toestemming van de ouders
en van de behandelend collega voldoende.
2. Uitwerking
De regelen der kunst
De eed van Hippocrates laat er geen onduidelijkheid
over bestaan: als aankomend arts zweer je of beloof je plechtig
alles te doen
wat in je vermogen ligt voor het welzijn van degene die onder jouw
hoede is gesteld. Dat wil zeggen alle kennis en kunde die je hebt
vergaard in te zetten voor een optimale kwaliteit van leven van
de cliënten die jou om hulp vragen. Bij mensen met een (ernstig
meervoudige) handicap is kwaliteit van leven niet uit te drukken
in de standaard. Alles is buiten-gewoon, wij kunnen onze maat niet
aan hen opdringen.
In de reguliere geneeskunde betekent het toepassen van de eed
van Hippocrates het diagnosticeren zo mogelijk verwijderen van
de oorzaak van de klacht dan wel het behandelen van de symptomen
met de beschikbare technieken en/ of medicatie.
Wanneer wij als westers opgeleide artsen deze eed toepassen op
de acupunctuur dan berust de therapie op het in evenwicht brengen
van de energieën van het lichaam. Is er sprake van exces,
dan moet worden gesedeerd, bij deficiëntie getoniseerd. Door
inwerking op de acupunctuurpunten van de meridianen worden systemen
in hun functie genormaliseerd.
Beperkingen
Additieve geneeskunde is in de instelling waar ik werkzaam ben,
aanvankelijk een onbekend terrein. De nieuwsgierigheid ernaar blijkt
aanwezig, maar de aarzeling is groot.
In deze paragraaf worden enkele beperkingen die ik zoal tegenkom
nader uitgewerkt.
Hoe denken de collegae erover
In deze instelling werken vier artsen in teamverband, ieder met
een eigen populatie, waarbij wordt waargenomen bij afwezigheid.
Aanvankelijk werden de acupunctuurbehandelingen bij mijn eigen
cliënten gezien als een leuke hobby. Na enkele positieve resultaten
groeide het vertrouwen. De nieuwsgierigheid en noodzaak om er meer
over te weten, ontstonden op het moment dat er verwijsbrieven naar
specialisten moesten worden geschreven. Door collegae werd het
gebruik van naalden nog niet gehonoreerd. Er werd een duidelijke
grens gelegd: aanvragen voor behandeling betroffen alleen moxa.
Als ik meende naalden te willen gebruiken zou dat eerst opnieuw
moeten worden bekeken. Een algemene aanvraag voor acupunctuur waarbij
de behandeltechniek door mij zou worden bepaald gaf een gevoel
van onzekerheid voornamelijk uit angst vanwege de onbekendheid
met de techniek. Op dit moment overleg ik met collegae wanneer
ik van techniek wil veranderen of wil combineren en wordt na toestemming
van de familie de behandeling voortgezet.
TCM- diagnostiek
De anamnese is bijna altijd een heteroanamnese- het verhaal is
afhankelijk van de begeleider. Heeft hij of zij het probleem
zelf opgemerkt of gevolgd in de tijd of stond het al enige dagen
in de documentatie en moest er nu maar wat mee gebeuren?
Het is daarom heel moeizaam en soms niet mogelijk om een (Chinese)
diagnose te stellen. De problematiek ligt vaak ingebed in de handicap.
Bij ouderen en bij cliënten met gedrags- of psychiatrische
problemen vertroebelen ingesleten patronen en uitgebreide medicatie
vaak het beeld. Daarnaast wordt de diagnostiek vaak bemoeilijkt
door de beperkingen die cliënten hebben.
Bij ernstig meervoudig gehandicapten wordt de betekenis van de
bevindingen soms pas tijdens de behandeling duidelijk omdat een
bepaalde reactie wordt opgewekt.
Polsdiagnostiek
De Chinese pols is maar zelden goed te beoordelen omdat de meeste
cliënten, in actieve toestand, weinig geduld hebben of te
beweeglijk zijn.
De diagnostiek moet voor derden (be-)grijpbaar zijn: polsdiagnostiek
door het voelen van de VAS (Vasculair Autonoom Signaal) en het
gebruik van filters roepen vele vragen op. Omdat er altijd begeleiding
aanwezig is, word je snel afgeleid; verstoring van energetisch
veld maakt voelen lastig. Soms probeer ik van tevoren te checken
op de eigen pols. Maar mijn ervaring is nog beperkt.
Oordiagnostiek
Screening van het oor als diagnosticum levert soms een aantal reagerende
punten op die niet te rijmen zijn met de regulier gestelde of
vermoede diagnose. Vaak geeft het een richting aan om in verder
te denken. Maar het geeft voor de collegae een onprettig gevoel
wanneer er met name in een acute situatie met acupunctuur gemeten
wordt wat met westerse diagnostiek niet kan worden bevestigd.
Dit kan aanleiding geven tot weerstand. Een voorbeeld wordt in
het hoofdstuk casuïstiek verder uitgewerkt.
Tongdiagnostiek
Tongdiagnostiek is moeilijk en onbetrouwbaar, omdat bij spastici
de mond vaak openstaat waardoor de tong sneller uitdroogt. Anderen
kun je niet vragen hun mond open te doen. Bij sommigen wordt
de voeding via een (maag)sonde gegeven waardoor de flora in de
mond verandert. Kleur en beslag krijgen daardoor een ander aspect.
Effect van de behandeling
Controle op de effectiviteit van de behandeling is vaak alleen
bij mobiele cliënten en cliënten van hoger niveau mogelijk:
is de pijn weg? Gaat het lopen beter? Is de jeuk minder?
Bij de ernstig meervoudig gehandicapten worden je zintuigen gescherpt:
de zucht van verlichting, een kleine verschuiving in de houding,
een opheffen van het hoofd in de richting waar jij vermoedelijk
bent, de intense glimlach, de stralende (vaak weinig ziende) ogen.
Ik heb gemerkt dat voor sommige cliënten het reukvermogen
een zeer belangrijk contactmiddel is. Wanneer de geur van moxa
hun neusgaten binnendringt, ontspannen ze vaak nog voordat ik iets
heb gedaan en voelen ze zich blijkbaar geborgen.
Wanneer het klinisch beeld verandert, kan een behandeling soms
plotseling worden afgebroken omdat de effecten van acupunctuur
dan het nadeel van de twijfel hebben. Hier geldt heel duidelijk:
niet meten is niet weten. Uiteraard kan een behandeling kan ook
worden afgebroken door het uitblijven van effect, de geringe emotionele
draagkracht van sommige bewoners (alles mislukt toch bij mij) of
vergeetachtigheid van de begeleiding.
Chinese kruiden
Het gebruik van Chinese kruiden is in deze setting niet haalbaar.
De steeds wisselende begeleiding die gelijktijdig de zorg heeft
voor zes à zeven medebewoners kan geen kruidenthee maken
- er zijn op de meeste groepen ook geen mogelijkheden voor.
Budgettering
Zoals gezegd, mocht ik met acupunctuur werken zolang het binnen
de perken bleef. Dat wil zeggen met name financieel. In dienst
van de instelling als regulier arts mag ik mij wel bezighouden
met andere vormen van geneeskunde, als het reguliere werk er
niet onder lijdt en het niet meer kost.
Cliënten hebben naast hun ziekenfondsverzekering nog een
persoonsgebondenbudget (PGB). Daarvan zou onder andere extra
zorg kunnen worden ingekocht
buiten de instelling. Voor aanvullende medische zorg binnen de
instelling is dat niet geregeld.
Behandelprotocol
Wanneer een diagnose is gesteld, of de klacht helder is, wordt
een behandeling ingesteld.
Kan acupunctuur daarbij zinvol zijn dan gelden daarvoor de volgende
afspraken: er wordt een afspraak gepland op het acupunctuur spreekuur
(in de wandelgangen “moxa”spreekuur) op een van de
twee middagen in de week. Betreft het een cliënt uit mijn
eigen populatie dan kan dat direct, is het een cliënt van
een van de collegae dan overleg ik in principe eerst met de desbetreffende
collega en wacht bij akkoord op een aanvraag alvorens een behandeling
te starten. Een enkele keer gebeurt het bij waarneming dat een
acute klacht direct wordt behandeld, bijvoorbeeld bij een cliënt
met frontale hoofdpijn door spanning in schouders en nek. Door
het doorbreken van de hoofdpijn kon in het team de oorzaak van
de spanning worden uitgepraat. Uiteraard worden dergelijke behandelingen
direct teruggekoppeld. Zouden meer behandelingen nodig zijn dan
moet een aanvraag worden ingediend.
Bij alle aanvragen voor acupunctuur moet er toestemming worden
gevraagd aan de familie of voogd/ curator.
Behalve voor pijnbehandeling of vermindering
van de spierspanning bij spasticiteit komen er steeds vaker aanvragen
voor therapieresistente
problemen, zoals obstipatie en huidproblemen maar ook een ingewikkelde
hulpvraag zoals een diagnostisch/ oriënterend consult bij
onbegrepen gedragsveranderingen. Alle mogelijke westerse diagnostiek
heeft tot nu toe geen resultaat opgeleverd.
Pragmatisme
Acute problematiek
Zoals onder behandelprotocol reeds is beschreven, wordt bij acute
pijnklachten bij cliënten uit mijn eigen populatie direct
behandeld in overleg met de cliënt (zo mogelijk) en de begeleider.
Bij cliënten van andere collegae vindt eerst indien mogelijk
overleg plaats, anders wordt een eerste behandeling gegeven en
daarna verzocht om een aanvraag voor verdere behandeling.
Wanneer tijdens een behandeling andere acute symptomen op de voorgrond
treden, probeer ik met oordiagnostiek (elektronische puntzoeker)
de oorzaak te achterhalen en zo mogelijk te behandelen. Dit wordt
uiteraard daarna met de collegae besproken. Dat is soms erg moeilijk,
zeker wanneer een daaropvolgend (westers) onderzoek mijn bevindingen
niet kan bevestigen.
Wanneer de hulpvraag van de cliënt
zelf komt
Cliënten die in de huidige visie op de gehandicaptenzorg zelf
mogen beslissen of ze naar de dokter gaan en kiezen voor acupunctuur
(bv. stoppen met roken, afvallen) worden in principe op hun verzoek
behandeld dat wil zeggen in overleg met de cliënt en begeleider
wordt een behandelplan doorgesproken alvorens met de behandeling
wordt begonnen: de verwachting is dus dat dit bekend is bij begeleider
en wordt doorgegeven. Soms word je teruggefloten door de orthopedagoog
omdat het niet eerst is besproken in een multidisciplinair overleg.
De cliënt wordt wel aangespoord, maar bij twijfel hoeft hij
niet te komen: er wordt weinig structuur geboden. Dit geldt overigens
niet alleen voor acupunctuurafspraken maar ook voor reguliere afspraken.
3. Behandeltechniek
Mijn eerste cliënten heb ik uitsluitend
behandeld met moxa. Dit is voor buitenstaanders het minst invasief
en tast de integriteit
van het lichaam niet aan. Aanvankelijk werd ook gemeend dat naalden
meer angst zouden oproepen. In de praktijk valt dit erg mee.
Moxeren
Met moxa therapie wordt de warmte via de huid op de acupunctuurpunten
in het lichaam gebracht, Yang energie. Het versterkt op die manier
de bloed- en energie circulatie.
Beperking: direct of indirect moxeren is niet mogelijk vanwege
de onverwachte bewegingen bij spasmen en onrust. Moxeren gebeurt
alleen met de (reukloze) moxasigaar, die ook veel minder lang boven
de huid kan worden gehouden omdat de pijndrempel onvoorspelbaar
is.
Pragmatisme: de meest gunstige werking blijkt door de moxasigaar
in het traject van de meridiaan heen en weer te bewegen. Bij sommige
(hardnekkige) punten wordt het vuur van de sigaar heen en weer
bewogen boven een punt. Omdat er altijd controle is van de hitte
door het positioneren van de pink van de behandelaar bij het te
behandelen punt is kan ook boven pezen worden gemoxeerd met een
uitstekend resultaat.
Naaldtechniek
Om pijnreacties zoveel mogelijk te vermijden worden steriele stalen
wegwerpnaalden met een geleidingskokertje gebruikt. Over het
algemeen is de prikdiepte slechts 1à 2 mm en maak ik gebruik
van naaldjes met een afmeting van 0,22 x 15 mm. Alleen bij het
prikken van Ah Shi punten in bijvoorbeeld het bovenbeen worden
langere naalden gebruikt: 0,22 x 25mm en 0,25 x 40mm bij zeer
adipeuze cliënten.
Beperking: Aanvankelijk was voor de collegae
het gebruik van naalden nog taboe voornamelijk vanwege de onbekendheid
met de techniek.
Zoals men ook bij kinderen vaak heel terughoudend is met het gebruik
van naalden, zo was ik zelf in eerste instantie ook niet zeker
van de reactie die naalden teweeg zouden kunnen brengen bij deze
cliëntenpopulatie.
In sommige situaties ontkom je er echter niet aan. Bijvoorbeeld
wanneer een cliënt koorts heeft of een klacht wordt veroorzaakt
door Hitte. Dan blijkt dat over het algemeen de angst voor naalden
pas na enkele behandelingen optreedt. Dit kan meestal door afleiding
worden gepareerd.
Pragmatisme: Ervaren van het Tae Chi gevoel (in de klassieke gedachtengang
is dit de energie van het lichaam, die zich op deze wijze manifesteert)
verwacht in deze populatie niet. In tegendeel, de ervaring verhoogt
eerder de angst bij een volgende behandeling.
Toniseren of sederen probeer ik te bereiken door insteektechniek
en niet zozeer door roteren of op en neer bewegen van de naald.
Dus toniseren door langzaam schuin in te steken in de richting
van de energiestroom en snel uit te trekken, sederen door snel
schuin in te steken tegen de energiestroom in en langzaam uit te
trekken.
Ooracupunctuur
Het lichaam is op de oorschelp geprojecteerd als een omgekeerde
foetus. Acupunctuurpunten die betrekking hebben op onderdelen van
het lichaam of op organen, liggen in de overeenkomstige gebieden.
Wanneer een afwijking optreedt in een van de organen, veranderen
de oorpunten van eigenschappen: het corresponderende punt op het
oor onderscheidt zich door een verlaagde elektrische weerstand.
Het kan met behulp van een elektronische puntzoeker zeer precies
worden gevonden. Wordt in een bepaald acupunctuurpunt een naald
gezet of elektrisch (of met laser) beïnvloed, dan kunnen ziekten
worden voorkomen of behandeld. Het gebruik van de elektronische
puntzoeker wordt ook vaak ingezet bij de diagnostiek. Het voordeel
van ooracupunctuur (auriculomedicinae) is dat de toepassing gemakkelijk
is en goed kan worden gecombineerd met lichaamsacupunctuur. Wanneer
lichaams- en ooracupunctuur worden gecombineerd, worden eerst met
de elektronische puntzoeker de punten gelokaliseerd, vervolgens
de lichaamspunten geprikt en als laatste de oorpunten.
Beperking: Verblijfsnaalden worden in het
oor vaak toegepast. Bij deze groep cliënten is dat ook bij zeer goede desinfectie
sterk af te raden, omdat de cliënt vaak zelf niet aan kan
geven wanneer er irritatie ontstaat waardoor een grote kans bestaat
op automutilatie en infectie, en met name bij ernstig meervoudig
gehandicapten vaak wisselligging wordt toegepast waardoor het behandelde
oor kan worden afgedekt en er een broeieffect kan ontstaan dat
de kans op infectie vergroot. Elektrische stimulatie wordt over
het algemeen als zeer irritant ervaren.
Pragmatisme: Wanneer ooracupunctuur wordt
toegepast is dat voornamelijk ter behandeling van chronische
klachten over een aantal dagen of
ter ondersteuning van de lichaamsacupunctuur. Er worden in plaats
van verblijfsnaaldjes (gouden) zaadjes gebruikt. De meeste cliënten
vinden dat hoogst interessant en de therapietrouw in redelijk groot.
Bij sommigen is het een steuntje in de rug om een behandeling vol
te houden, anderen ontlenen er een status aan.
4. Casuïstiek
In voorbeelden wordt beschreven hoe binnen een instelling met
genoemde beperkingen acupunctuur effectief kan worden ingezet.
Spasticiteit
I. De eerste cliënt, een jongetje van
twaalf, is ernstig meervoudig gehandicapt, epileptisch, tetraplegisch
en spastisch.
Oorzaak is een op 2 jarige leeftijd doorgemaakte encefalitis door
een meningokokkeninfectie. Opvallend is de afwijkende schedelvorm,
waarbij het aangezicht normaal toont maar het schedeldak uitloopt
in een punt. Er is sprake van microcefalie. Omdat een normale ontwikkeling
van het skelet door de tetraplegie uitbleef is door toenemende
spasmen van de spieren een totale luxatie van een van de heupen
ontstaan.
Het kind heeft hevige pijn ondanks pijnstilling en spierontspanners.
Staat op OK-lijst voor verwijderen van de femurkop. In overleg
met de ouders en begeleiding mag ik met moxeren proberen de pijn
te verlichten.
Klinische indruk:
ernstig spastisch, zeer gespannen en angstig kind.
Bleek gezicht, vaak klam, houdt alles in de gaten, hoort je wel
maar kijkt je niet aan.
Schouders zien er verwrongen uit en het hoofd wordt krampachtig
tussen de schouders getrokken. Forse scoliose en kyfose.
Hij kan nog op zijn rug liggen, heeft een aquarius matras (schuimrubber
gevormd naar de contouren van zijn lichaam om optimale ontspanning
te bewerkstelligen) en een aangepaste rolstoel. Hij is volledig
afhankelijk van hulp door derden.
Hoofdklacht:
pijn waardoor meer verkramping.
Oorzaak:
heupluxatie door toenemende spasticiteit en verstarring van de
spieren
Huidige behandeling:
fysiotherapie en pijnstilling
Behandeling:
techniek: moxa, later ook ooracupunctuur met zaadjes
· Chinese formule: Ma 36, Mi 6, Di 4, Le 3; RM 8
· verhogen van de energiestatus (Yang-energie): DM 4, RM 3,4,6
· Ah Shi punten
· benen en heupen: Ga 29, 30, 31, 34, Bl 40, 56, 57, 60, Ni 3, bafeng
(BM 56)
· armen en schouders: Di 11, (15), Kri 7, 3V5, 15, BM 45
Beperking:
door zijn ernstige spasticiteit kan hij moeilijk worden gedraaid tijdens de
behandeling.
Pragmatisme:
de meest gunstige werking blijkt door de moxasigaar in het traject van de meridiaan
heen en weer te bewegen.
Omdat er altijd controle is van de hitte door het positioneren van de pink
bij het te behandelen punt is kan ook boven pezen worden gemoxeerd met een
uitstekend resultaat. Omdat draaien moeilijk is wordt afwisselend de linker
en de rechterhelft van het lichaam behandeld.
Resultaat:
de behandeling was aanvankelijk zeer frequent: 2-3 maal per week, na enkele
weken 1 maal per week. De pijnmedicatie kon worden afgebouwd tot 1 maal daags
500 mg paracetamol; spasmolytica werden gestaakt. Terugkoppeling door de fysiotherapie:
veel gemakkelijker doorbewegen van armen en benen, van begeleiding: verzorging
minder pijnlijk, cliënt veel vrolijker.
Post operatief, na 6 weken tractie schiet de femurschacht naast
de heupkom, met als gevolg hevige pijn, kan niet meer in zijn (aangepaste)
rolstoel zitten, en daardoor ook niet meer naar huis. Behandeling
wordt opnieuw gestart, met aanvankelijk goed resultaat. De benen
zijn nu redelijk ontspannen, echter de schoudergordel wordt steeds
moeilijker bereikbaar onder andere door forse toename van de scoliose
en kyfose. Gezien het gevaar van brandwondjes wil ik graag met
naalden gaan werken (Ga 20, 21, Bl 10, 3V10, 15)
Beperking: eerst overleg nodig waardoor de behandeling kan stagneren.
De behandeling wordt gecombineerd met ooracupunctuur.
Tijdens een van de sessies krijgt hij een aantal kortdurende epileptische
aanvalletjes achter elkaar. Doormeten van het oor met de elektronische
puntzoeker levert een verrassend aantal punten op: hersenen, achterhoofd,
subcortex, Shen Men, maag, nier en hart
Na het aanbrengen en stimuleren van (gouden) zaadjes wordt het
beeld rustiger. Ondersteuning van de anti-epileptische behandeling
zou mijns inziens bij hem heel zinvol kunnen zijn maar moet nog
worden besproken.
***
II. Bij een tweede cliënt (man, 33 jaar) met spasticiteit
en epilepsie, kon de spanning met medicatie niet meer worden doorbroken.
Oorzaak van de handicap is onbekend. Onderzoek heeft tot nu toe
weinig aanknopingspunten opgeleverd.
Na twee ziekenhuisopnames, een op handen zijnde (en als zeer bedreigend
ervaren) verhuizing, een Helicobacter Pylori-infectie, drukke medebewoners,
dreigde deze cliënt volledig te decompenseren. Hij hield geen
voedsel meer binnen, werd zodanig spastisch dat verzorging haast
onmogelijk werd (80 kg, 1,98m), sloeg met armen en benen, had duidelijk
pijn. In een multidisciplinair overleg werd gesproken over het
doorbreken van de situatie met hoge doses benzodiazepinen of antipsychotica.
Moxa mocht “op proef”.
Klinische indruk:
grauw, zeer gespannen, grimassen, huilen, transpireren, moeilijk
contact mee te krijgen.
Hoofdklacht:
dreigende decompensatie door spanningen waardoor de spasmen toenamen.
Huidige behandeling:
spierontspanners, benzodiazepinen, anti-epileptica, antibiotica-kuur
ter eradicatie van de Helicobacter P.
Behandeling:
techniek: moxa, ooracupunctuur met zaadjes
· Chinese formule: Ma 36, Mi 6, Di 4, Le 3 ; RM 8
· verhogen van de energiestatus (Yang-energie): DM 4, RM 3, 4, 6
· Ah Shi punten
· benen en heupen: Ga 29, 30, 31, 34, Bl 40, 57, 60, Ni 3
· armen en schouders: Di 11, (15), Kri 7, 3V5, BM 45
· ooracupunctuur met zaadjes: Shen Men, nulpunt, omega 1, frustratie punt
Resultaat:
na drie moxa behandelingen (onder andere Chinese formule en RM) viel hij tijdens
de behandelingen in slaap en ontspande volledig. Een aantal triggers kon worden
weggenomen, en de cliënt bloeide volledig op. Hij lacht je toe als hij
de behandelkamer wordt binnengereden. Behandeling wordt voortgezet éénmaal
per drie weken.
Beperking:
direct of indirect moxeren is niet mogelijk vanwege de onverwachte bewegingen
bij spasmen en onrust. Na enkele maanden behandeling met goed resultaat werd
de cliënt toenemend suf. Tijdens een van de behandelingen vond ik met
de SiVAS methode (Subtiele interventies door middel van het Vasculair Autonoom
Signaal) een intoxicatie op diphantoïne en clobazam. De diphantoïne
intoxicatie kon met een BAS-spiegel worden bevestigd. Diphantoïne werd
afgebouwd. Moxabehandeling moest worden gestaakt omdat bij de behandelend collega
de vraag rees of met moxa ook een te grote ontspanning waardoor sufheid, kon
worden bewerkstelligd. De spanningen zijn bij deze cliënt in de afgelopen
maanden weer toegenomen en kunnen niet worden toegeschreven aan epileptische
activiteit.
Pragmatisme:
in overleg met de meebehandelend neuroloog werd de hervatting van acupunctuurbehandeling
besproken. Daar de spanningen geen epileptische oorzaak lijken te hebben is
hij benieuwd naar de effect. en van acupunctuur. Hij wil de cliënt na
een paar maanden behandeling ter controle zien. Een behandelplan moet nog worden
uitgewerkt.
Beide patiënten ben ik gaan behandelen
vanuit de hulpvraag verkramping in spasticiteit aanvankelijk
zonder onderzoek naar
onderliggende (lichamelijke) oorzaken. Vaak kwam tijdens de behandelsessies
wel een en ander naar boven, door reacties op het moxeren van bepaalde
punten maar ook bij het doormeten van het oor met de pointerplus.
Voor behandeling van deze bevindingen moest steeds eerst worden
teruggekoppeld naar de behandelend collega. Dan blijkt hoe moeilijk
het is open te staan voor het onbekende…
Chronische pijn
III. 30 jarige vrouw, onbekend syndroom, mongloïde
trekken, zeer lage haarinplant, verstandelijk niveau ca. 1/12
jaar, mobiel
ondanks subluxatie heup, gedragsstoornissen, met name scheurgedrag.
Operatie is voorlopig uitgesteld vanwege personeelstekort.
Klinische indruk:
niet ziek, zeer slechte visus, voelt des te beter. Rechter bovenbeen
voelt erg koud aan. Verstijving van de spieren in het gehele
been.
Hoofdklacht:
toename van de pijn door subluxatie van de rechterheup waardoor
zij weigert zelf te lopen.
Huidige behandeling:
paracetamol en zo nodig diclofenac
Behandeling:
techniek: naalden, ooracupunctuur met zaadjes wordt niet geaccepteerd:
alles dat aan haar lichaam zit wordt onmiddellijk verwijderd.
· Chinese formule: Ma 36, Mi 6, Di 4, Le 3 Ah Shi punten
· benen en heupen: Ga 29, 30, 31, 34, Bl 40, 57, 60, Ni 3
· 3V5, Di 4
Resultaat:
behandeling wordt goed geaccepteerd, doorbloeding in het gebied
van de subluxatie verbetert tijdens/ na de behandeling, verstijving
van de spieren is slechts gedeeltelijk op te heffen (bij staan
op het been schiet de angst er vaak weer in). Lopen gaat beter.
Vanaf de eerste behandeling komt zij weer lopend naar de poli.
Beperking:
angst en het verwijderen van alles wat op haar lichaam voelbaar
is.
Pragmatisme:
met spelletjes proberen af te leiden
***
IV. 66 jarige vrouw, licht verstandelijk gehandicapt, niveau 12
jaar, in het verleden manische perioden, matige hartfunctie, oedeem
aan de benen en slechte perifere doorbloeding.
Klinische indruk:
niet ziek, bleek, spitse smalle tong, normale kleur, erg depressief,
onzeker,
wil dood omdat het ouder worden haar stoort.
Hoofdklacht:
snel toenemende artrose aan de handen met veel pijn.
Huidige behandeling:
fysiotherapie, pijnstilling, lage dosis anti-psychotica
Behandeling:
techniek: naalden,soms ooracupunctuur om haar uit de negatieve
spiraal te krijgen.
· Chinese formule: BM 45, Du 2,3, Di 4, 3V 2, 5, kri 7
· Shen Men, vegetativum, nulpunt, anti-depressiepunt,
· gewrichtspunten handen en polsen
Behandeling vindt zo mogelijk wekelijks plaats
Resultaat:
Zeer matig. De pijn is in combinatie met forse pijnmedicatie redelijk
onder controle. Waarschijnlijk speelt bij haar ook polyneuritis
een rol (stagnatie van Qi en bloed: milt).
Beperking:
Omdat zij echter vaak zo negatief gestemd is wil zij haar fysiotherapie
oefeningen niet doen en weigert ze haar handen te gebruiken voor
de dagelijkse bezigheden. Soms mag ik maar enkele naalden zetten.
Ooracupunctuur wordt de laatste tijd ook vaker geweigerd. Voornamelijk
door onzekerheid en angst. Medicatie om haar uit dit depressieve
dal te halen luistert zeer nauw. Zelfs subtherapeutische doseringen
gaven in het verleden aanleiding tot zeer heftige averechtse reacties.
Pragmatisme:
Op dit moment worden alleen BM 45, Du3 en soms Di4 en Kri 7 geprikt.
Met klassieke homeopathie zal worden geprobeerd de vicieuze cirkel
te doorbreken waarna zij hopelijk meer ontvankelijk is voor acupunctuur.
***
V. man 73 jaar, matig verstandelijk gehandicapt, gedragsproblematiek
met verbale agressie, forse pijproker, longemfyseem, status na
fractuur femurkop rechts na val.
Klinische indruk:
angstige man, wil na OK niet meer lopen, is bang dat het been weer
breekt, draait been naar binnen
Hoofdklacht:
postoperatieve pijn
Huidige behandeling:
fysiotherapie, pijnstilling, anticoagulantia. In verband met zijn
toenemende benauwdheid en emfyseem is zijn tabakvoorraad gelimiteerd
tot 3 pijpen per dag
Behandeling:
techniek: naalden
later ook ooracupunctuur met zaadjes
· Ah Shi
· benen en heupen: Ga 29, 30, 31, 34, Bl 40, 57, 60, Ni 3, Ma 36
· 3V5, Di 4
· Bl 57 Mi 6 voor hematoom in de kuit
· Chinese formule Ma36, Di 4, Mi 6, Le 3 wanneer hij erg onrustig
is
· Shen Men, basischakra (aarden, angst verminderen), heup
Behandeling wordt voorlopig een maal per week voortgezet.
Resultaat:
na de eerste behandeling blijkt een uitzakking van een fors hematoom
in de kuitregio. Dit verklaart de pijn in het onderbeen. Na drie
behandelingen loopt de man weer redelijk rechtop in huis. Daarbuiten
durft hij nog niet zo goed.
Beperking:
heeft weinig geduld, maar veel vertrouwen. Hoopt dat hij nog lang
rondgereden moet worden. Wil dolgraag weer veel roken.
Pragmatisme:
naast ooracupunctuur voor pijn in zijn been, probeer ik hem een
beetje te ondersteunen in zijn strijd tegen zijn rookobsessie:
Shen Men, long, basischakra, frustratiepunt, agressiepunt. Bij
de lichaamsacupunctuur behandel ik meteen Ma 36, Di 4 en Ni 3.
Obstipatie
VI. 24 jarige man, tetraplegisch, ernstige scoliose, voorgeschiedenis
met frequent ileusbeeld. Uitgebreide medicatie. Alle laxantia zijn
al ingezet.
Onlangs opgenomen in verband met een acute buik, ileusbeeld, per
operatief werd een appendicitis vastgesteld en de appendix is verwijderd.
Nu opnieuw ileusbeeld met verwijde darmlissen.
Klinische indruk:
aanvankelijk nog zeer vrolijk, later ziek, grauwbleek, hoog klinende
peristaltiek, veel lucht in de buik.
Hoofdklacht:
steeds terugkerende obstipatie ondanks medicatie, met dreigend
ileusbeeld
Huidige behandeling:
laxantia in hoge en frequente doseringen: MgO, bisacodyl supp,
om de dag practoclysma; later Movicolon, bisacodyl tabletten (om
de darm te laten krimpen), practoclysma.
Behandeling:
techniek: moxa
· Ma 25, Bl 25 (Yu-Mo techniek)
· 3V6, Ma 37
· RM 17, Le 2 (opheffen van stase van Qi in de darm)
Behandeling is wekelijks
Resultaat:
in de acute situatie werd alle voeding gestaakt, alleen vloeibaar
per os, en fors gelaxeerd met Movicolon. Aanvankelijk zonder resultaat.
Moxabehandeling werd om de dag gegeven.
Na één week moest de moxabehandeling worden gestaakt
vanwege waterdunne ontlasting. Het normale dieet werd weer gestart
en binnen twee dagen kwamen de klachten terug. Een tweede en derde
behandeling als beschreven waren noodzakelijk voordat het klinisch
beeld blijvend verbeterde.
De ontlasting is nu regelmatig. Medicatie is afgebouwd. Krijgt
1 maal per dag Movicolon en zo nodig een hoog clysma. Wekelijks
behandelen het moxa blijft nodig.
Beperking:
de onderliggende oorzaak van de obstipatie is niet helder. Waarschijnlijk
is door zijn scoliose de innervatie naar het darmgebied verstoord
op spinaalniveau.
Pragmatisme:
door het acute van de situatie moet er snel worden gehandeld. De
keuze voor RM 17 en Le 2 is vanuit de gedachte dat de obstipatie
mede wordt veroorzaakt door stress, waardoor de werking van Qi
in de darm te traag is. Wellicht dat bij verder onderzoek ook een
deficiëntie aan het licht komt.
***
In de volgende drie casussen worden klachten behandeld bij cliënten
van redelijk hoog niveau met gedrags-en/ of psychiatrische stoornissen.
Behandeling wordt extra bemoeilijkt door het vaak smalle emotionele
draagvlak van deze mensen. Opvallend is het maskerend gedrag. Het
ligt in eerste instantie nooit aan hen; het gebeurde zomaar, want ….
; de begeleiding zou zorgen voor…. Vaak komen ze met flarden
van verhalen, ze willen zelf heel graag en ze zullen dit keer echt
doorzetten, maar meestal is er geen contact meer na een of twee
behandelingen.
Tot de volgende bevlieging.
Obesitas
Obesitas komt bij zeer veel cliënten van hoger niveau voor.
Omdat hun eetpatroon niet stelselmatig wordt gecontroleerd door
de diëtiste, althans voor zover zij andere dan in de instelling
bereide maaltijden gebruiken, kan forse gewichtstoename in korte
tijd ontstaan.
Deze cliënten kunnen zelf inkopen doen in de nabijgelegen
supermarkt, of anders in het dorp. Inkopen worden niet altijd door
de begeleiding gezien. Soms wordt het ook oogluikend toegestaan.
VII. 38 jarige man, verstandelijk niveau ca. 10 jaar, in verleden
psychotisch gedrag
waarvoor medictie. Geen schildklierafwijkingen. Kan zichzelf redelijk
goed redden, maar beschermde huisvesting is noodzakelijk. Voorgeschreven
dieet wordt niet gevolgd want dat vindt hij niet lekker. Koopt
zelf zijn snacks in.
Klinische indruk:
pafferig, kortademig, sterk transpirerend, waggelende loop
Hoofdklacht:
moet van anderen afvallen (117,5 kg, 1,82m) maar eet haast niets,
zegt hij
Huidige behandeling:
anti-psychotica, (extra) lichaamsbeweging, aangepast dieet (caloriearm)
Behandeling:
techniek: ooracupunctuur
· Shen Men, basischakra, nulpunt en frustratiepunt
Resultaat:
hij komt regelmatig, maar er zijn altijd genoeg excuses te vinden
waarom zijn gewicht nog niet is afgenomen.
Beperking:
deze cliënt werd gestuurd voor behandeling. Wanneer hij zelf
had moeten beslissen was hij waarschijnlijk niet gekomen. Aanvraag
voor behandeling kwam vanuit de begeleiding en orthopedagoog.
Pragmatisme:
cliënt zeer positief benaderen en aangeven dat je zijn komst
naar de poli een geweldige overwinning vindt. Het eventuele afbreken
van de behandeling mag niet worden overgebracht als mislukking
van de therapie.
Anti-rookbehandeling
Ook voor deze behandeling komt een cliënt
van redelijk hoog niveau.
Omdat hij van een medebewoner gehoord had over acupunctuur, had
hij het plan opgevat om van het roken af te komen met behulp van
acupunctuur.
VIII. Man, 40 jaar, verstandelijke leeftijd 12 jaar. Bekend met
manisch-depressieve episoden, waarvoor hij lithium krijgt. Vanaf
zijn vroege jeugd problemen thuis, was een niet gewenst kind. Ouders
functioneren op redelijk laag niveau. Krijgt geen positieve steun
vanuit de thuissituatie. Wil graag zelfstandig wonen, maar mist
een aantal basisvaardigheden om zich te kunnen handhaven. Heeft
vaak grootse plannen en moet dan door de begeleiding worden getemperd.
Zijn emotionele draagvlak is erg smal en elke mislukking maakt
hem meer depressief. Kwam vanwege overgewicht tweewekelijks op
de poli om te wegen. Maskeert en draait om de feiten heen, ofschoon
hij heel goed weet wat de oorzaken zijn van zijn overgewicht.
Klinische indruk:
goed verzorgd, adipeus, niet kortademig, erg nerveus voor de behandeling
maar houdt zich goed.
Hoofdklacht:
wil van het vieze roken af (komt uit eigen beweging)
Huidige behandeling:
lithium, slaapmedicatie, verder wekelijks ondersteunende gesprekken,
tot nu toe geen anti-rookbehandeling gehad
Behandeling:
techniek: ooracupunctuur met naalden en zaadjes
· anti-rook programma volgens Nogier in dominante oor
· vervolgens Shen Men, basischakra, longpunt, agressie en frustratiepunt
beiderzijds (zaadjes)
Resultaat:
nadat de angst was overwonnen vond hij het prikken met naalden
erg meevallen. Zeer stoer gedrag en positieve pep-talk.
Ook het aanbrengen van de zaadjes leverde het nodige commentaar
op. Drie dagen later sprak ik hem; hij had de zaadjes uit zijn
oren gehaald want hij had er last van. Hij voelde prikkelingen
in zijn oor (agressiepunt) die heel naar waren. Toen hij een sigaret
rookte kreeg hij een hele bittere smaak in zijn mond. Maar hij
was heel positief.
Ik had wekelijks met hem afgesproken om hem zoveel mogelijk te
kunnen steunen, maar de eerstvolgende afspraak kwam hij niet opdagen.
De depressieve gedachten, dat hij het roken toch niet zou kunnen
laten, kregen de overhand.
Onlangs heeft hij besloten dat hij blijft roken.
Beperking:
bij deze impulsieve cliënt was overleg met het team voorafgaande
aan de behandeling misschien beter geweest. Zij zouden de behandeling
zeker hebben afgeblazen. Niet omdat ze geen vertrouwen hebben in
de behandeling, maar om deze cliënt voor nog meer teleurstellingen
te behoeden.
Pragmatisme:
omdat ik meende deze cliënt enigszins te kunnen inschatten
heb ik met hem en zijn begeleider een behandelplan doorgenomen
alvorens de behandeling te starten. Ik heb hem nog een week bedenktijd
gegeven. De eerste behandeling verliep heel positief en vlot. Zijn
verwachtingen waren hooggespannen ook al had ik ze proberen te
temperen.
Hij zal niet gauw opnieuw komen voor acupunctuur: het verwachte
wonder bleef uit.
Oorsuizen
IX. Een van de meest lastig te behandelen problemen.
Deze cliënt kwam eerder voor behandeling van pijn in het heupgebied
en knieklachten. Toen deze naar genoegen waren behandeld, besloot
hij zelf dat zijn oorsuizen, tot dan toe door verschillende specialisten
zonder resultaat behandeld, een mooie klus voor mij was. Hij heeft
hoge verwachtingen.
Deze 54 jarige man van redelijk hoog niveau met gedragsstoornissen
is erg ongeduldig. Aanvankelijk was ooracupunctuur niet bespreekbaar,
omdat de zaadjes voor anderen zichtbaar zouden zijn er dat reden
zou kunnen zijn voor hilariteit. Hij is zeer gevoelig voor negatieve
bejegening. Inmiddels ontleent hij een status aan de behandelingen.
Afspraken worden regelmatig gecheckt. Vaste patronen, in een “druk
bezet” leven zijn heel belangrijk. Hij discussieert graag
of het naalden of zaadjes worden. Ooracupunctuur kan alleen nadat
hij heeft gedoucht en niet op vrijdag, omdat hij dan uit gaat.
Dat wil zeggen dat behandeling op dinsdagmiddag plaatsvindt, zodat
op vrijdag de zaadjes er weer uit kunnen.
Klinische indruk:
pasteus gezicht, snel transpireren, traag waggelend looppatroon,
inversie van het rechter been
Hoofdklacht:
oorsuizen links (continu)
Huidige behandeling:
in het verleden medicamenteus behandeld als de ziekte van Ménière,
op moment van acupunctuur behandeling geen specifieke medicatie
Behandeling:
techniek: naalden voor lichaamsacupunctuur,
(gouden) zaadjes voor ooracupunctuur
· schedelacupunctuur: duizeligheidszone, BM 55, Du 19
· 3V 2, 3, 17, 21, Ga 2, 43, Du 3
· Yin-type: verbeteren van de nierenergie: Ni 3 (Bl 23, DM 4 mag
ik niet prikken)
· verbeteren van de lever energie: Le 3, Mi 6 (Bl 18, 20 mag ik niet
prikken)
· ooracupunctuur: binnenoor, oor, endocrien, achterhoofd, nier
Behandeling vindt wekelijks plaats. Lichaamsacupunctuur en ooracupunctuur
worden afgewisseld.
Resultaat:
het oorsuizen is verminderd, in de avond echter nog steeds storend
ofschoon minder intens. Mijns inziens heeft lichaamsacupunctuur
bij hem meer effect dan ooracupunctuur.
Beperking:
wilde eerst geen zaadjes, en nu liever geen naalden
Pragmatisme:
alternerend behandelen.
5. Conclusie
Er blijkt veel te kunnen, zolang er maar wordt overlegd en teruggekoppeld
en alles binnen de denkkaders past.
Krijgt een cliënt echter onbegrepen klachten dan heeft acupunctuur
vooralsnog het nadeel van de twijfel. Toch is er wel vertrouwen,
de “acupunctuurpopulatie” groeit wekelijks en de twee
oogluikend toegestane behandelmiddagen zitten overvol: zolang de
reguliere taken maar afkomen. Ik ben tenslotte aangesteld als “gewone” dokter.
Nawoord
Ik hoop van harte dat in de komende jaren, wanneer ik meer ervaring
heb en acupunctuur ook in de zorg voor verstandelijk gehandicapten
een geaccepteerde plaats in heeft genomen, er meer geschreven zal
worden over de mogelijkheden van acupunctuur bij de specifieke
problematiek van deze bijzondere mensen.
Literatuur
1. Molen van der C. Acupunctuur. Leer- en handboek van de praktische
acupunctuur.1999, Elsevier/ De Tijdstroom.
2. Scott J. Acupuncture in the treatment of children. 1998 second
edition, Eastland Press Incorporated/ Chinese Medicine Publications.
3. Maciocia G. The foundations of Chinese medicine. A comprehensive
text for acupuncturists and herbalists. 1989, Churchill Livingstone.
4. Maciocia G. The practice of Chinese medicine. The treatment
of diseases with acupuncture and Chinese herbs. 1989, Churchill
Livingstone.
5. Mao-liang Q. Chinese acupuncture and moxibustion. 1993, Churchill
Livingstone.
6. Ross J. Zang Fu. The organ systems of traditional Chinese medicine.
1985 second edition, Churchill Livingstone.
7. Gelder van AF. Strategieën in de ooracupunctuur. Chinese
ooracupunctuur. 1992 Lemma.
8. Gelder van AF. Strategieën in de ooracupunctuur. Auriculotherapie.
1992 Lemma.
9. Gelder van AF. Strategieën in de ooracupunctuur. Auriculomedicinae.
1992 Lemma.
10. NAAV studiemateriaal 2000/ 2001/ 2002
Samenvatting
Acupunctuur in de zorg voor verstandelijk gehandicapten: een hachelijk
avontuur of een uitdaging voor een lange adem.
In deze verhandeling worden de problemen en beperkingen die je
als arts binnen een instelling kunt tegenkomen uiteengezet. De
voorzichtige start, terughoudendheid van collegae en directie,
nieuwsgierigheid en overtuiging geven een beeld van de te nemen
hindernissen. Met een grote dosis geduld, begrip, humor en doorzettingsvermogen
kan veel worden bereikt. Ook de beperkingen die je in de praktijk
tegenkomt bij het werken met deze bijzondere mensen doen een beroep
op flexibiliteit en creativiteit. Pragmatisme is het kernwoord
in zowel overleg als behandeling. Als afsluiting worden enkele
casussen gepresenteerd, niet als successtory maar om een beeld
te geven van de beperkingen en de wijze waarop daar pragmatisch
mee kan worden omgegaan in de dagelijkse praktijk. Er moet tenslotte
nog veel werk worden verzet, voordat acupunctuur in de zorg voor
verstandelijk gehandicapten zodanig gecombineerd zal worden met
de reguliere zorg, dat het bijna normaal lijkt.
Summary
Acupuncture in health care for mentally disabled people: a risky
adventure or a challenge?
In this paper problems and limitations, you can meet as a doctor
working in an institute, will be explained.
The beginning was low profile, for colleague’s and board
were reserved although curious, and at last convinced: my patience,
understanding, humour and drive have been rewarded.
Flexibility and creativeness are proved as well in attending those
very special people, mentally disabled are. Pragmatism is the heart
of the matter in both consultation and treatment.
In the end some case histories, not as a success-story but as a
view on daily practice in finding a balance between limitations
and pragmatism.
A lot of work needs to be done before combination of acupuncture
and western medicine in health care for mentally disabled will
be as normal as breathing.
overzicht scripties
beginpagina
|
