KLAPLONG

Op de voorpagina van een landelijk dagblad stond een tijdje terug een artikel met als kop: "Artsen waarschuwen voor acupunctuur". Als arts en als acupuncturist prikkelt zo'n kop natuurlijk mijn nieuwsgierigheid.
In het artikel werd uitgelegd dat een groepje artsen van het Universitair Medisch Centrum Utrecht waarschuwen voor klaplongen als gevolg van verkeerd gestoken naalden door acupuncturisten. Zo'n artikel roept onmiddellijke paniek op bij het grote publiek. Dat is ook logisch, want waar denkt u aan bij een woord als "klaplong"? Aan zoiets als een klapband waarschijnlijk. Je denkt aan iets wat klapt, met een grote knal. Dat is niet wat er gebeurt bij een klaplong, maar zo klinkt het wel, toch? In werkelijkheid ontstaat door het te ver doorprikken van de acupunctuurnaald een heel klein gaatje in het longvlies, waardoor de long zich niet meer kan ontplooien. Ook best akelig hoor, daar niet van. Als je er snel bij bent is er niks aan de hand, maar als niemand door heeft wat er gaande is en er geen tijdige behandeling volgt, dan krijg je te weinig zuurstof en dat kan gevaarlijk zijn. Dodelijk zelfs, zeker als in twee longen geprikt is.
Dat de paniek na zo'n artikel inderdaad toeslaat, merk ik maar al te goed in mijn praktijk. De dag na het verschijnen van het stukje, belden er maar liefst 4 mensen af. Volkomen onterecht, want om te beginnen bedrijf ik ooracupunctuur. Ik steek verblijfsnaalden in de oorschelp, een soort kleine spijkertjes, die enkele dagen actief zijn en er dan vanzelf uitvallen. Ik kom dus niet eens in de buurt van een long of van welk ander vitaal orgaan dan ook. Mijn naaldjes gaan een halve millimeter de huid in en kunnen hoegenaamd geen schade aanrichten. Ja, er kan een naaldje in de gehoorgang belanden op het moment dat hij eruit valt. Maar dat komt hoogst zelden voor en als het gebeurt, heb je ze er zo weer uit. Meestal voelen patienten dat de naaldjes los gaan zitten en peuteren ze deze er zelf uit vlak voordat ze loslaten.
Andere artsen die aan mijn praktijk verbonden zijn doen wel lichaamsacupunctuur. Dit zijn medici die opgeleid zijn aan een universiteit en de acupunctuur opleiding gevolgd hebben bij de Nederlandse Artsen Acupunctuur Vereniging (NAAV), waar ik trouwens al vele tientallen jaren les geef. Een van de eerste dingen die de cursisten daar leren is dat er plekken op het lichaam zijn, waar de longen dicht aan de oppervlakte liggen en dat je op die plekken dus extra voorzichtig moet prikken. Nou prikken artsen zoals wij toch al helemaal niet zo diep dat je daar een klaplong mee zou kunnen veroorzaken, maar bovendien is elke goed opgeleide acupuncturist en iedere arts zich volkomen bewust van de gevaren.
De gevallen waar de Utrechtse artsen alarm over slaan, zijn dus vermoedelijk veroorzaakt door niet-artsen met een gebrekkige acupunctuur opleiding. Dat is dan ook meteen het enige nuttige signaal dat van zo'n noodkreet op de voorpagina uitgaat in mijn ogen: als je kiest voor acupunctuur, ga dan naar een arts en het liefst naar een arts die door de NAAV is opgeleid. Bij het secretariaat van de NAAV kunt u de namen en adressen opvragen van aangesloten artsen bij u in de buurt. Op die manier zit u safe en zult u nooit een klaplong geprikt krijgen. U zat trouwens bij de acupuncturist toch al behoorlijk safe, want acupunctuur is een bijzonder risicoarme tak van geneeskunde. De reguliere gezondheidszorg kent veel meer en veel grotere risico's. Soms ontkom je er niet aan om je aan zo'n risico bloot te stellen, maar laten we wel helder blijven zien dat acupunctuur een zeer veilige en zachte vorm van geneeskunst is. Als we alle gevaren en missers van de gewone geneeskunst op de voorpagina van de krant zouden willen zetten, dan zou er geen plek meer zijn voor ander nieuws. Dan kan je wel aan het waarschuwen blijven. Er schuilen overal gevaren, het hele leven is vol gevaar en je moet zelf altijd goed opletten wie je aan je lijf laat zitten. En dan nog moet je alert blijven wat ze doen, want er worden ook door goede therapeuten wel eens vergissingen gemaakt. Je mag best vertrouwen stellen in een behandelaar van welk type dan ook, maar blind vertrouwen is nooit goed.

Hoe ik ook baal van zo'n artikel in de krant, toch ervaar ik niet als een soort hetze van de medici of van de media tegen acupunctuur. Vaak staan er in de krant ook berichten over een bepaald medicijn of een bepaalde reguliere behandeling die tot paniek leiden. Regelmatig hoor ik van bevriende huisartsen, cardiologen, psychiaters en andere specialisten dat zij weer eens aan de beurt waren geweest. Dan staat er iets in de krant over een middel dat zij voorschrijven en hup, de hele dag staat de telefoon roodgloeiend. Alle patienten die dat spul gebruiken zijn zich de blubber geschrokken en dreigen ermee te stoppen tenzij ze heeeeel snel gerust gesteld worden. Daar heeft zo'n behandelaar dan een dagtaak aan. Meestal waait de paniek dan snel weer over.
De berichtgeving is niet zelden eenzijdig of sterk speculatief. Het bericht over de gevaren van acupunctuur is een voorbeeld van eenzijdige berichtgeving: er zijn soms gevallen van een klaplong die veroorzaakt zijn door acupunctuurnaalden, maar het stuk zegt niks over WIE die naalden gezet hebben. Het vertelt ook niet hoe vaak het voorkomt en dus ook niet aan welke risico's je jezelf blootstelt als patiënt. Het gevolg is een vage angst bij mensen, zonder de mogelijkheid om op basis van het volledige verhaal zelf te kunnen bepalen of ze nou wel of niet verantwoord bezig zijn met acupunctuur. Als acupuncturist heb je het eigenlijk nog makkelijk vergeleken bij huisartsen. Er staan veel vaker spookverhalen van enge bijwerkingen van medicijnen in de krant dan griezelverhalen over acupunctuur. Ook al staan ik en de mijnen nu even in de verdachtenbank, vaak gebeurt het niet. Ik tel mijn zegeningen en hoop dat de storm snel weer gaat liggen.

Ton van Gelder, arts
Docent en Decaan Stichting NAAV Onderwijs SNO.

[top]