Column   ZIEKTE EN GEZONDHEID ALS NIEUWS De afgelopen week heb ik me verdiept in de vraag die ik vorige weeko priep, namelijk hoe het komt dat de gezondheidszorg in Nederland zo aanhet afdwalen is de verkeerde kant op, althans in mijn ogen. We slikken vaker en langer zware medicijnen met alle kosten en risico's van dien,terwijl tegelijkertijd de goedkope en relatief veilige alternatieve disciplines steeds verder in het nauw gedreven worden. Ik wil twee vragen beantwoorden: hoe heeft en zover kunnen komen en wat is er nodig om het tij te keren?

Ton van Gelder

Het antwoord is simpel. Het heeft zover kunnen komen door een ongunstige samenwerking van een heleboel krachten. Het tij is alleen te keren als er substantiële koerswijzigingen plaatsvinden binnen al die krachten. Laten we dus eerst dat krachtenveld eens in kaart brengen. Ik zie zes grote krachten op de gezondheidszorg inwerken. Deze zijn:

1.. De medische wetenschap
2.. Zorgverzekeraars
3.. De politiek (en het bestuur)
4.. Consumentenorganisaties
5.. De media
6.. De farmaceutische industrie

De komende tijd wil ik deze krachten stuk voor stuk onder de loep nemen.
Ik wil niet aanklagen of beschuldigen, ik wil begrijpen zodat ik een richting aan kan wijzen die in mijn ogen heilzamer is. Laten we beginnen bij de media. Kranten, tijdschriften, TV en radio berichten volop over ziekte en gezondheid. Ziekte en gezondheid zijn zeer nieuwswaardige onderwerpen, waar graag en veel aandacht aan gegeven wordt.

Ik vind die media aandacht eenzijdig. Er is teveel aandacht voor de ontwikkelingen binnen de reguliere geneeskunde en zorg en te weinig voor de ontwikkelingen in de alternatieve sfeer. Niet alleen de hoeveelheid berichten is scheef, ook de toonzetting verschilt. Berichten over het reguliere spectrum zijn zonder uitzondering serieus en vol ontzag, terwijl de alternatieve nieuwtjes vaak met een korrel zout gebracht worden.

Los daarvan is ook de berichtgeving over de reguliere sector gekleurd. De nadruk ligt op nieuwe succesvolle behandelmethoden, terwijl over de misstanden, gevaren en beperkingen van de moderne geneeskunde weinig gemeld wordt. En dus krijgt u als kijker, lezer en luisteraar een vertekend beeld. Dat doen die journalisten niet met opzet, ze zijn er heus niet op uit om u een rad voor ogen te draaien. Ze doen zo goed mogelijk hun werk.

Ik ben de afgelopen week eens gaan kijken op een redactie van een weekblad en heb gesproken met de mensen die daar werken. Degene die er gaat over gezondheidsnieuws liet me zien hoe dat gaat. In haar postbakje komen alle persberichten die betrekking hebben op gezondheid en ziekte. De meeste persberichten zijn afkomstig van farmaceutische bedrijven. Zelf gaat ze ook actief op zoek naar nieuws, bijvoorbeeld bij universiteiten en in andere media. Weinig verrassend tot dusver.

Verrassend werd het pas toen ze in alle openheid vertelde hoe ze kiest waarover ze gaat schrijven. Daarvoor legt ze aantal criteria aan. In de eerste plaats kiest ze vaak voor hapklare brokken, onderwerpen die zonder al te veel research tot een verhaal te vormen zijn. Daarnaast screent ze onderwerpen op wat ze noemt de 'gezelligheidsfactor'. Het nieuws moet gebracht worden, maar wel gezellig zijn voor mensen om te lezen. Hoopvol nieuws is gezelliger dan klokkenluiden. Misstanden en zorgwekkend nieuws zijn minder aantrekkelijk.

Tenslotte is er een belangrijke factor die bepaalt of er wel of niet over iets geschreven wordt en zo ja op welke toon. En dat is de cultuur onder journalisten. Je moet je een beetje aanpassen aan de algemeen heersende opvattingen over ziekte en gezondheid, want anders word je door collega's uitgelachen of erger. Je past er dus op dat je je nek niet te ver uitsteekt.

Wilt u deze week met me meedoen aan een experiment? Laten we allemaal eens goed de media volgen en opletten wat er over ziekte en gezondheid bericht wordt (en op welke toon), dan gaan we volgende week verder.

Ton van Gelder, arts
Docent en Decaan Stichting NAAV Onderwijs SNO.

[top]